In ons dorp leeft nu een heel trots Koolmezen-paar. Aan hun en daarmee ook mijn gevoel van geluk is een weg vooraf gegaan.
Ruim een week geleden zag ik bij toeval een Koolmees mannetje met een rupsje in zijn snavel een nestkastje invliegen, achter in de tuin. Ik herinner me goed dat ik het nogal opmerkelijk vond, omdat bij mijn weten geen proces had plaatsgevonden van nestopbouw en broeden. Misschien ging het om een snackje voor het vrouwtje dat hij wilde veroveren en overhalen tot het stichten van een gezin, zo stelde ik me voor.
In de hoek waar het nestkastje hangt, ben ik uitgebreid aan het snoeien geweest om ruimte te maken voor het plaatsen van vlinder en bij-vriendelijke planten. De geringste activiteit rondom het starten van een gezinsleven door de mezen, is onopgemerkt aan mij voorbij gegaan.
Vanuit de woonkamer heb ik niet direct zicht op het houten onderkomen, maar ik kom er wel dagelijks langs als ik restafval, oud papier of PMD wegbreng, óf tuingereedschap uit de schuur pak. En dat gaat niet geruisloos, onder meer omdat een poort van een dubbel slot gehaald moet worden.
Het mezen-paar moet zonder dat ik er zelf een actief en bewust aandeel in heb gehad, langzaamaan gewend zijn geraakt aan mijn voorbijgaan voor hun woning. Misschien vonden ze het juist wel vertrouwd en veilig, omdat vogel-lievend als ik ben, ik katten en sperwers uit mijn tuin weer.
Nadat ik voor het eerst pa Mees met de rups naar binnen heb zien gaan, werd ik alert, Al heel snel zag ik dat er iets serieus gaande was. De catering was al in vol bedrijf en afgaande op het geluid dat uit het houten nestkastje kwam, was daarbinnen zeker geen sprake meer van slechts enkele gevulde eitjes of kale, blinde kuikens. Pure herrie in de tent, als voedsel werd binnengebracht!
Ongelooflijk dat ik de weken ervoor niets heb opgemerkt.
Na de ontdekking van het gezinsleven van de mezen, heb ik me wel direct serieus zorgen gemaakt vanwege de extreme hitte en de zon die gedurende een deel van de dag volop het nestkastje tettert. Direct besloot ik een oplossing te verzinnen, zodat de kuikens niet zouden bezwijken aan de verzengende hitte. Met tie-rips werd zo'n dertig centimeter boven het nestkastje een paraplu bevestigd aan de houten erfafscheiding, voor extra schaduw en bescherming. Een tamelijk gewaagde actie, omdat ik maar moest afwachten hoe de mezen zouden gaan reageren op deze bestemmingsplan-wijzigingen in de tuin. Mijn zorgen en zenuwen hierover bleken totaal onnodig te zijn geweest, want het paar gaf zonder slag of stoot vervolg aan de catering ten faveure van groei van de vele kuikens die Ma Mees uit de eieren had weten te broeden.
Enigszins gerustgesteld volgde ik de ontwikkelingen binnen het gezin. Ondanks de extreem hoge temperaturen deze week, heeft het paar het voor elkaar weten te krijgen om alle kuikens uit te laten vliegen. Gisteren laat in de middag, waagden de eerste drie kuikens de sprong uit de houten kraamkamer. De dapperste voorop. Ik moest 's avonds mijn slaap zien te vatten met het weten dat drie nog uiterst onnozele wezentjes nu alleen de nacht moesten zien door te komen, ergens tussen de struiken en in verborgen hoekjes van de tuin. Emma, de chi, mocht alleen onder toezicht de tuin in en uit.
Vandaag, vroeg in de middag, volgden de overige kuikens in het maken van de grote sprong. Ik heb het van dichtbij mogen zien gebeuren. Ernaar kijken, is het voelen. Wat vraagt het een moed.
Een beetje zenuwslopend vond ik het allemaal wel, want je wil als tuin-gastvrouw dolgraag dat de kuikens zo snel mogelijk inzicht krijgen in de wereld waarin ze beland zijn, met de uitkomst dat ze het daarin zullen redden.
Vanavond bij thuiskomst bleek toen we de tuin inliepen, dat de kuikens zich uitstekend hadden weten te handhaven. Daar waar ze in eerste instantie na uitvliegen nogal wezenloos en door hitte bevangen vooral de grond als veiligheid opzochten, hadden ze het al snel, spelenderwijs door opbouw van spierkracht, allemaal veiliger hogerop gezocht. In de leibomen, spar en dakplatanen, verstopten zich donzige vogeltjes als Paaseitjes die door mij gevonden moesten worden. De tuin piepte van alle kanten:
Food, we want to break free!
Gelukkiger kan je mij als gastvrouw niet maken. Mijn dag was goed en vanavond slaap ik als een blok.
Momenten
Vrijdag 26 en zaterdag 27 juni 2026, Hedy
Jonge koolmezen vliegen meestal binnen 1 tot 2 dagen allemaal uit. Omdat de moeder niet op hetzelfde moment begint met broeden, komen de eieren vaak gespreid uit. Toch wachten de oudste jongen vaak tot de rest sterk genoeg is, waarna het hele nest in zeer korte tijd leegloopt.
Volg deze fasen tijdens het uitvliegen:
- Spreiding in uitkomst: Doordat de eieren over meerdere dagen worden gelegd, zit er ook een klein verschil in ontwikkeling tussen de jongste en oudste vogel.
- Het nest verlaten: Het uitvliegen gebeurt doorgaans als de jongen zo’n 19 dagen oud zijn. Ze vliegen vaak allemaal op dezelfde dag of uiterlijk binnen 24 tot 48 uur uit.
- Nazorg: Eenmaal uitgevlogen blijven ze nog enkele weken in de buurt van het nest. Ze worden dan door de ouders buiten de kast verder gevoerd en begeleid.
Jonge koolmezen (uitvliegers kunnen nog niet direct vliegen als ze het nest verlaten. Ze kunnen hooguit een beetje fladderen om de val te breken.
- De grond in: Ze belanden vaak eerst op de grond of in lage struiken.
- Ontwikkeling: Hun vleugelpennen zijn al wel gegroeid, maar de vliegspieren en het verenkleed moeten nog verder uitharden.
- Nazorg: De ouders blijven de jongen nog ongeveer 2 tot 3 weken intensief voeren en begeleiden terwijl ze de omgeving verkennen en het vliegen onder de knie krijgen.
