De boer heeft gemaaid voor zijn weidehooi

9 mei 2026, Hedy 

Ik begrijp de boer. Hij werkt met te krappe marges en staat onder druk. Al heel lang. Toch vond ik het erg triest te zien dat op zijn akker slechts een klein reepje met waard- en drachtplanten kon blijven staan voor hommels en bijen. Onbedoeld, of misschien juist bewust overgeslagen tijdens het maaien uit liefde voor de insecten. Maar te weinig!

Dit weekend zag ik dus met eigen ogen dat wat me raakte: Een druk maaiende en oogstende boer, waarmee helaas van de een op de andere dag de meeste vlinder- en hommelsoorten (de dag voor het maaien zich nog voedend aan de rijke diversiteit bloemen) zo goed als verdwenen. En daarmee waarschijnlijk ook de eitjes die na paring mogelijk zijn afgezet.

Door minder bloemrijke bermen en akkerranden vinden insecten niet genoeg nectar en stuifmeel. En iedereen weet dat het in Nederland en wereldwijd niet goed met bijen en vlinders gaat, zo blijkt uit recente berichten Hoewel ze essentieel zijn voor de bestuiving van zo'n 80% van onze planten, staat hun populatie in toenemde mate onder grote druk. . 

Als ik het probleem concreet voor eigen ogen zie gebeuren tijdens mijn wandelingen in de natuur, raakt dat me wel. Blijkbaar zijn er door overheid en organisaties met de boeren nog steeds betere afspraken te maken. Zo zouden boeren echt ruim gecompenseerd moeten worden als zij er bewust voor kiezen grotere oppervlakten bloemen- en kruiden onberoerd laten. Laten we het samen doen!

Weidehooi

Weidehooi is gedroogd gras dat van weiden of graslanden wordt geoogst. De samenstelling en kwaliteit hangt onder andere af van de soorten gras en planten in de weide. Het is een belangrijke bron van vezels voor veel dieren waarvoor de kwaliteit optimaal moet zijn.

Hooi wordt na het maaien in de zon gedroogd. Het vochtpercentage van het hooi is belangrijk om schimmelvorming na het persen te voorkomen. Boeren hebben speciale vochtmeters om het juiste vochtgehalte te bepalen voordat zij het hooi opladen.

Kruidenhooi is afkomstig van extensieve, kruidenrijke graslanden. Zonder bemesting wordt het gras schraler en krijgen kruiden meer kans. Dat resulteert in een hooi dat laag is in voederwaarde, maar hoog in vitamines en mineralen. Goed voor de pensprikkeling én algehele gezondheid van de veestapel.

Aardhommel (Bombus terrestris) op Incarnaatklaver (Trifolium incarnatum)

8 mei 2026, Hedy 

Steenhommel (Bombus lapidarius) Koningin

6 april 2026, Hedy 

Aardhommel in het Licht

Bewegend Beeld 

10 juli 2025, Hedy

De overnachting van een Aardhommel

8 juli 2025, Hedy 

Steenhommels (Bombus lapidarius)

De Steenhommel, een van mijn favoriete hommels, vanwege zijn sprekende kleurcombinatie. Al komt de Steenhommel algemeen voor, deze tuingast met diep fluweelzwart lijfje en amberkleurig bipsje vind ik ieder voorjaar bij het ontmoeten weer bijzonder verrassend. 

  

30 mei 2025, Hedy 

Hommel in bloemkroon van Vingerhoedskruid (Digitalis purpurea)

30 mei 2025, Hedy

De bloemkroon wordt gevormd door 5 met elkaar vergroeide kelkbladeren. Hommels moeten in de bloemkroon kruipen om bij de nectar te kunnen komen. Soms wordt hiervoor echter een gaatje in de bloemkroon gebeten.

De plant wordt gerekend tot de zogenaamde heksenkruiden. 

Wat wiki vermeldt onder het kopje 'Medisch'...  Ik vraag me af: Hoe probeer je zoiets uit? By trial en error? William Withering kan er in ieder geval geen antwoord meer op geven.

Medisch

De plant bevat de glycosiden, digoxine en digitaline  (digitaline) en is erg giftig. Digoxine wordt gewonnen uit de bladeren van tweejarige planten. Het werd veel gebruikt bij behandeling van bepaalde hartritmestoornissen en ook bij de behandeling van hartfalen. Deze toepassing is voor het eerst beschreven door de Engelse arts William Withering (1741-1799) uit Birmingham, die waarnam dat een kruidenmengsel van een lokale kruidengenezeres ("old Mother Hutton" uit Shropshire) zeer effectief was bij ernstig oedeem van de benen. Hij ontdekte dat vingerhoedskruid het effectieve bestanddeel in het mengsel was en publiceerde deze bevinding in 1785 in zijn boek "An Account of the Foxglove and some of its Medical Uses". Hoewel hij het middel voor oedemen aanbeval en de werkingswijze hem niet bekend was, was hem wel opgevallen dat het de pols verlangzaamt: "it has a power over the motion of the heart, to a degree yet unobserved in any other medicine, and (...) this power may be converted to salutary ends".

 

 

 

Groot hoefblad

29 maart 2025, Hedy 

Bron: nature today.com

Groot hoefblad invasief?

Die grote bladeren nemen veel licht weg. Groot hoefblad breidt zich hoofdzakelijk vegetatief uit door middel van ondergrondse uitlopers en vormt grote aaneengesloten vegetaties. Vooral op vochtige, voedselrijke, licht beschaduwde plekken, zoals op de aanspoelselgordels langs beken, de benedenrivieren en de Randmeren, komen massavegetaties voor met bladen tot wel een meter in doorsnee. Daarnaast groeit Groot hoefblad langs vijvers, sloten en kanalen, al dan niet tussen de stenen beschoeiing. Je vindt Groot hoefblad ook in natte bossen en langs spoorbermen.

Het dichte wortelstelsel onttrekt veel vocht en voedingsstoffen uit de bodem, zodat maar weinig andere planten het in zo’n massavegetatie uithouden. Af en toe slagen soorten als Rietgras, Grote brandnetel, Zevenblad en Hondsdraf erin een plekje te verwerven. Niet geheel toevallig zijn dit plantensoorten die iets beter tegen schaduw kunnen en ook beschikken over wortelstokken of uitlopers die beter in staat zijn voedingsstoffen uit de grond te halen dan plantensoorten zonder uitgebreid wortelstelsel. Hiermee zou je kunnen zeggen dat Groot hoefblad lokaal invasief kan zijn.

In Noord-Europa is Groot hoefblad niet oorspronkelijk inheems. De plant is hier in de Middeleeuwen ingevoerd als geneeskrachtige plant. De gekneusde bladeren werden toegepast op pestbuilen en wonden. In onder andere Denemarken, Noorwegen, Finland en Letland wordt de soort nu als een invasieve exoot beschouwd. De plant verdringt de oorspronkelijke vegetatie en in herfst en winter, als de plant bovengronds afgestorven is, blijft er kale grond achter. Bij hevige regenval en hoge afvoeren worden de oevers van stromende wateren dan gevoeliger voor erosie. In Noorwegen en Finland wordt behalve Groot hoefblad ook zijn Aziatische verwant Japans hoefblad (Petasites japonicus), als een invasieve exoot gezien. De negatieve effecten zijn vergelijkbaar met die van de Japanse duizendknoop (Fallopia japonica) 

Spot de eerste insecten van het jaar

Niet alleen voor mensen kondigt Groot hoefblad de lente aan, met de start van de bloeitijd weten ook Citroenvlinder en de eerste hommels en zweefvliegen dat het tijd is om te ontwaken. Zij bezoeken de bloemen van Groot hoefblad om zich te voeden met de nectar. Hierbij verslepen zij stuifmeel van de ene naar de andere plant. De rol van insecten bij de voortplanting van Groot hoefblad lijkt beperkt; populaties van mannelijke en vrouwelijke planten liggen vaak te ver uit elkaar. Daarnaast produceren de vrouwelijke bloemen geen nectar. Om toch insecten te lokken naar de vrouwelijke planten heeft ieder bloemhoofdje één tot drie mannelijke lokbloemen. Deze pseudo-mannelijke lokkers produceren geen stuifmeel, maar wel nectar. In de praktijk komt vegetatieve voortplanting door middel van afdrijvende wortelstokken veel vaker voor. Maar dat mag de voorjaarspret van de eerste insecten niet drukken.

Hideouts

22 maart 2025, Hedy

Eyecandy (Opwarmen, Eten en Onderduiken)

 4 november 2024, Hedy 

Akkerhommel & Distelvlinder op Distel

 

28 juli 2024, Hedy

De Akkerhommel (Bombus pascuorum)

            

        Akkerhommel                                                                               Heidehommel  (Bron: Jeroen de Rond)

Vandaag in het veld een hommel-waarneming waarvoor thuis de computer opgestart moest worden voor het determineren. 

Wat lijkt de Akkerhommel veel op de Heidehommel. De verschillen zitten in de kleine details. Op één punt verschilt de Akkerhommel van de Heidehommel. De Heidehommel zul je zelden aantreffen. Hij is ernstig bedreigd in zijn voortbestaan. De Akkerhommel komt algemeen voor. 

De zachtaardige Akkerhommel (steken zal ie nooit snel!) genoot van zijn Brem-maaltijd. En wat passen de Brem en de Akkerhommel in zijn 'honey-mustard-outfit' geweldig samen. 

9 mei 2024, Hedy 

Iet dat me optilt, de hommel

Overal heerst afbraak en chaos in de wereld (én eigen land), maar in eigen tuin zijn godzijdank nog flinterdunne lijntjes hemelwerk te vinden. 

De overheid laat ons weten dat we met onze tuinen, hoe klein van afmeting ook, een troefkaart in handen hebben. De natuur staat in deze tijd enorm onder druk, maar alle tuinen samen in Nederland vormen een ongekend groot natuurgebied, als we het goed aanpakken. En daar zit 'em de kneep, want steeds meer huishoudens kiezen ervoor groen voor tegels in te ruilen. Als er al planten en bomen worden gepoot, dan zijn deze dikwijls gekocht bij de grote tuinbedrijven, waar de planten bespoten zijn met pesticiden. Funest voor insecten als vlinders en bijen! Ze lijden er zelfs aan. Zenuwpijnen!

Toen ik gisteren met de hond door het dorp een wandeling maakte, viel het me op dat het vooral de oudere huizen zijn met de oudere generaties, waarbij nog de tuinen van vroeger te vinden zijn. Ruim aanbod aan struiken, heggen, bomen en planten met voeding voor de insecten en vogels. Ik kan me herinneren uit mijn kindertijd dat mensen nog de tijd hadden en namen om rustig in de tuin te rommelen. De schoffel, schop en snoeischaar en het praatje met de buurman bleken de juiste instrumenten voor ontspanning en het maken van verbinding. 

We hebben als mensheid ergens een verkeerde afslag genomen. De weg terug lijkt inmiddels zo goed als onmogelijk. Het vraagt in ieder geval om alle aandacht voor alles wat leeft. Mens, dier en plant. En rap ook.

Het is twee minuten voor twaalf. Hoe lang blijven we nog wegkijken van de tikkende tijdbom? Bijen sterven uit, vlinders nemen met een zorgwekkende snelheid in aantallen af, egels en vogels hebben geen voed- en broedplekken meer, de rivieren kennen een een ernstige vervuiling, kleinschalige landbouwgebieden verdwijnen. Diversiteit wordt de nek opgedraaid. 

Tegen deze achtergrond - een wereld uit lood -  kan iets kleins me optillen en vreugdevol stemmen tijdens het somberen na het zoveelste artikel over een rampzalig vlinderjaar bijvoorbeeld.

Iets kleins tilt me op: 

Met een beetje geluk sticht een hommel koningin met succes een volk onder de grootbladige klimop in mijn tuin. Twee weken geleden is ze begonnen met het grondig verkennen van de omgeving. Ze was duidelijk druk met het maken van een risico-analyse. Op verschillende hoogtes werden cirkels gevlogen. Vanaf verschillende afstanden werd de locatie grondig bestudeerd. Een aantal keren vloog ze in mijn nabijheid een opening van de struik in. Nabij de grond. De deur naar haar woning? Ik had mijn vermoedens. Dieren zijn zo wijs!

In vorige jaren hebben andere hommel-koninginnen hun geluk voor het stichten van een bestuivings-volk beproeft in de nestkastjes voor vogels, maar die pogingen liepen uit op een pijnlijke teleurstelling. Juist als sprake was van een hoopvolle start, in en uit vliegende werksters, ondermijnde de wasmot het verhaal. Die wasmot legt eitjes in het broed en de larven die daaruit, ruïneren het nest van de hommels genadeloos. Het bijenvolk sterft. Imkers hebben er ook mee van doen. Een akelig gezicht, als een enkel overgebleven hommel door het nest kruipt waar niets meer te redden valt. Het toont goed aan, hoeveel inspanning al zonder tussenkomst van de mens gevraagd wordt van een hommel.

Mrs. Bumbelbee 2024 heeft naar mijn inschatting een verstandige keuze gemaakt door zich ergens onder de klimop te vestigen. Waarschijnlijk in een verlaten muizennest of holletje. Een natuurlijke plek heeft nou eenmaal meer kans van slagen. Laten wij nou zorg blijven dragen voor een redelijk aanbod van die nodige  natuurlijke plekken. We zijn samen, we doen het samen.

Vanmorgen zag ik haar weer. Kort voordat het zacht ging miezeren, vloog ze de 'deuropening' weer in. Even op pad geweest. Ik hoop zo dat ze het redt. Fingers-crossed. 

Hommel nest 2023 gesaboteerd door wasmot

27 maart 2024, Hedy 

Overwinteraar

 

8 maart 2024, Hedy 

Liefhebbers van het Veldboeket

 

Maandag 28 augustus 2023, Hedy 

Steenhommel

Een van mijn lievelingen. Zijdeachtig zwart behaard met dat diep oranjerode achterlijfje dat bijna met alles vol kleurt. 

Maandag 28 augustus 2023, Hedy

Steenhommel (Bombus lapidarius) - Info Bijenstichting

De steenhommel is één van de 29 Nederlandse soorten hommels. Maar liefst 19 van deze soorten staan op de rode lijst en zijn zeldzaam of verdwenen. De steenhommel komt nog wel algemeen voor. Vooral in rivierengebied en in stedelijk gebied. Het verspreidingsgebied in Europa is overal beneden de poolcirkel. Het vrouwtje is eenvoudig te herkennen. Zij is zwart behaard met een roodbruin achterlijfspunt. Mannetjes hebben de extra kenmerken, een geel gezicht en een gele kraag. Het vrouwtje steenhommel (werkster of kleine koningin) kun je gemakkelijk verwarren met een vrouwtje grashommel maar dit zal niet snel gebeuren omdat de grashommel een zeldzame soort is die de afgelopen jaren voornamelijk gezien is in de kustprovincies en Zuid-Limburg. Een andere gelijkende soort is het vrouwtje rode koekoekshommel die aangezien kan worden voor een koningin steenhommel. Zij onderscheidt zich echter van de steenhommel door de donkere vleugels en grote vierkante kop. De rode koekoekshommel (Bombus rupestris) is een zeldzame soort maar lijkt recent toe te nemen. Het vrouwtje parasiteert de nesten van de steenhommel. Voor een goede vergelijking kun je de ‘Basisgids hommels’ van EIS (Kenniscentrum insecten en andere ongewervelden) downloaden of bestellen. De foto’s in deze gids zijn close-up zodat de specifieke kenmerken van de verschillende soorten goed te zien zijn. Een erg leuke en behulpzame gids als je hommels wilt leren herkennen. De wetenschappelijke naam Bombus lapidarius verwijst naar de Latijnse woorden lapis dat ‘steen’ betekent en lapidair dat staat voor ‘in steen gehouwen’. De lengte van de koningin is 20 – 22 millimeter, van de werkster 12 – 16 millimeter en van het mannetje 14 – 16 millimeter. 

Nestelgelegenheid

Alle informatie over nestelgelegenheid voor wilde bijen in Nederland.

Een hommel is een wilde bij maar wordt vaak als aparte groep genoemd. Ze vallen dan ook wat uit de toon vanwege hun grootte. Wilde bijen van andere geslachten zijn vaak veel kleiner. Nog een verschil is dat alle hommelsoorten een sociaal leven hebben. Een hommelkoningin sticht na haar winterslaap een kolonie. Als zij wakker wordt gaat zij eerst naarstig op zoek naar bloemen met nectar om aan te sterken. Dan begint zij met het maken van een nest. Ze legt daarin eitjes waar werksters uit komen die haar gaan helpen met het verzorgen van de volgende broedsels. De steenhommelkoningin is al vroeg in het jaar te zien, vanaf maart. De werksters verschijnen ongeveer een maand later. De koningin gebruikt was voor het maken van een broedkamer en de voorraadpotjes. Deze potjes worden gevuld met een mengsel van nectar en stuifmeel dat het voedsel is voor de larven. In eerste instantie worden er steriele werksters voortgebracht. Pas als er voldoende werksters zijn legt de koningin eieren waaruit de geslachtelijke generatie groeit. Dat worden de nieuwe koninginnen en de mannetjes. Een kolonie kan uit wel 100 tot 300 individuen bestaan. De nieuwe koninginnen paren en gaan op zoek naar een geschikte plek om te overwinteren. Dat kan zowel boven- als ondergronds zijn: onder een steen, in een zelf gegraven holletje ongeveer tien centimeter diep in de grond, in een bloempot in de tuin, in een vogelhuisje of in de spouwmuur van een huis. Zij gaat zes tot negen maanden in winterslaap. Veel hommelkoninginnen overleven de winter niet doordat hun overwinteringsplek te nat wordt of schimmels haar ziek maken. Daarom zijn er veel jonge hommelkoninginnen nodig om de soort te laten overleven. 

Hoe kun je deze bij helpen? Naast het planten van veel verschillende bijenplanten in je tuin, kun je een hommelkast plaatsen met daarin dun stro en poetskatoen. Maar daar waar wilde bijen als de rosse metselbij een bijenhotel razendsnel bevolken, is het echter niet eenvoudig een nestplek te creëren waar een hommelkoningin tevreden mee is. Het is wel het proberen waard. Want áls er dan een nestje in komt kun je deze aan het einde van het seizoen als de hommels gevlogen zijn goed van dichtbij bekijken. Het is een wonderlijk bouwsel en door veel mensen enkel op foto’s gezien. 

Voedsel

Een steenhommel moet een groot deel van het jaar voedsel kunnen vinden vanwege de lange vliegtijd: maart tot oktober. De bij is polylectisch wat betekent dat zij niet kieskeurig is waar het voedselplanten betreft. Wel heeft zij een voorkeur voor bloemen met korte bloembuizen omdat zij een korte tong heeft. De steenhommel is een stoere bij want zij is vaak vliegend waargenomen bij harde wind. Een kleine greep uit de vele planten die de steenhommel bezoekt: witte klaver, paardenbloemen, fruitbomen, sleedoorn, bieslook, honingklaver, watermunt, rolklaver en guldenroede.